Wzornictwo meblowe w Polsce – początki

Wzornictwo w Polsce ma swój początek i kolebkę w powojennej Spółdzielni Artystów „Ład”. Powstała w Warszawie w 1926 r. i miała na celu propagowanie polskiego wytwórstwa meblarskiego i ceramicznego, które było znakomicie przyjęte na wystawie sztuki dekoracyjnej w Paryżu. Prekursorami wzornictwa w Polsce i założycielami Ładu byli dawni członkowie Warsztatów Krakowskich: Józef Czajkowski, Kazimierz Młodzianowski i Wojciech Jastrzębowski, Karol Stryjeński, Karol Tichy, Eleonora Plutyńska. Wśród artystów młodszego pokolenia: Helena Bukowska, Lucjan Kintopf, Jan Kurzątkowski, Julia Kotarbińska, Rudolf Krzywiec, Marian Sigmund.

W programie „Ładu” kładziono nacisk na rozwój wzornictwa meblowego z zastosowaniem egzotycznych gatunków drzew jak i wykorzystując rodzime gatunki przy produkcji przemysłowej. Dużą popularnością cieszyły się tkaniny w szczególności w pierwszych latach produkcji wełniane kilimy wyróżnione na wystawie paryskiej. Wełniany kilim stanowił niejako symbol spółdzielni „Ład”. Tradycyjne techniki stosowano również przy produkcji ceramiki i szkła.

Instytut Wzornictwa Przemysłowego

Instytut Wzornictwa Przemysłowego powołano w miejsce Biura Nadzoru i Estetyki Produkcji, które zostało rozwiązane w 1950 r. Większość artystów i twórców z BNEP podjęło współpracę w Instytucie, a rolę zastępcy dyrektora pełniła Wanda Telakowska. W IWP ze względu na ustrój socjalistyczny kładziono nacisk na wzornictwo inspirowane regionalizmem i motywami ludowymi jako główną doktrynę artystyczną.

Program realizowany przez Wandę Telakowską w IWP miał cel: zastosowanie tradycji ludowej w dekoracyjnej oraz technologicznej produkcji masowej oraz kształcenie projektantów w tym zakresie. Powstawały ciekawe projekty dzięki współpracy profesjonalnych artystów z twórcami ludowymi. Tworzyły się zespoły projektowe, które adaptowały miejscowe wzory i techniki do wymagań przemysłu.

Aktualny logotyp – instytut wzornictwa przemysłowego

Malarki ze wsi Zalipie pod kierunkiem Heleny i Lecha Grześkiewiczów zaprojektowały tkaniny odzieżowe. Podobnie wykorzystywano inne dziedziny ludowej twórczości: koronki i hafty, dekoracje z pisanek. W Zakładach Fajansu we Włocławku Antoni Buszek uczył dekorowania w stosując ludowe motywy, działalność ta kontynuowana była również w następnych latach aż do lat obecnych. Program Telakowskiej z zastosowaniem sztuki twórców ludowych realizowano do lat 70.

W kilkuletnim okresie tzw. „odwilży” otwarcie na kulturę Zachodu zdecydowanie wpłynęło na wzornictwo. Projekty zaczęły przybierać ciekawą formę, zwracano uwagę na fakturę i rodzaj materiału formę, funkcjonalność już bez odwoływania się do tradycji. Dużą rolę we wzornictwie odegrała twórczość Jerzego Sołtana, długoletniego współpracownika Le Corbusiera. Jego oryginalne i odważne projekty przełamywały dotychczasowe schematy: min. zastosował beton w meblach. Wzornictwo
z zastosowaniem rozwiązań organicznych wpłynęło na projektantów, takich jak Maria Chomentowska czy Jan Kurzątkowski.

Koniec lat 50. i cała następna dekada to okres zwany stabilizacją – koncepcja budowy społeczeństwa socjalistycznego nienastawionego na materializm, konsumpcję. Zastosowanie oszczędnych norm
w budownictwie przyczyniły się do produkcji nowych, mniejszych, minimalistycznych i funkcjonalnych mebli. Jednymi z najbardziej popularnych mebli stały się tzw. Meblościanki.

Wzornictwo w Polsce – Nowoczesność lat 50 I 60 XX w.

Teresa Kruszewska – Krzesło Muszelka

Koniec epoki Stalina to możliwość kontynuacji idei modernistycznych okresu przedwojennego. Szczególne znaczenie miał wpływ materii organicznej na wzornictwo meblowe. Inspiracje czerpano
z natury min. ameb, muszli, który to wzór reprezentowała Teresa Kruszewska projektując słynne krzesło Muszelka w 1965 r.

Krzesło muszelka - Teresa KruszewskaWyprodukowano je w 2 wersjach kolorystycznych. Posiadało monolitycznie wyprofilowane siedzisko wykonane z jednego kawałka sklejki i oparcie z dwóch płatów zaplecka, którego w miejscu łączenia opleciono igielitową żyłką. Wersji jasnej konstrukcja dźwigająca była czarna, przy ciemnym jasna. Nogi były w kształcie ostrosłupa zwężające się ku dołowi. Muszelka nie była masowo produkowana, jednakże często była wystawiana na międzynarodowych wystawach
i stąd stała się wzorem okresu lat 60.

Kruszewska znana była również z projektu mebli dla dzieci min. fotelika dla dziecka ( projekt wyposażenia szpitala dziecięcego AM w Krakowie-Prokocimiu), systemu mebli do wyposażenia jadalni i meblo-zabawek do rekreacji dla dzieci w wieku przedszkolnym dla CZD w Warszawie. Inspiracje ze świata przyrody znalazły odzwierciedlenie w projektach mebli fotele: Stokrotka i Tulipan. Model Stokrotka nazwę swoją zawdzięcza sposobowi wykonania tego mebla: sklejka, która została zwinięta w walec została z góry ponacinana a wygięte zewnętrznie pasy rozchylały się niczym płatki kwiatów.

 

 

Maria Chomentowska – Krzesło Płucka

Maria Chomentowska- krzesło Płucka

Wśród sławnych projektantek lat 60 wyróżniała się Maria Chomentowska tak jak Kruszewska była uczennicą Jana Kurzątkowskiego. Jej projekty także stanowią ikonę polskiego wzornictwa lat 60. Wśród ikonicznych form zaprojektowanych przez Chomentowską jest krzesło Pająk i Płucka. Obecnie wspomniane krzesła dekorują wnętrza w stylu vintage. Maria Chomentowska zasłużyła się także w projektowaniu mebli do szkół, które cechowała wyjątkowa minimalistyczna forma i funkcjonalność. Chomentowska zaprojektowała także wnętrza Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w tym. min. aulę kard. Stefana Wyszyńskiego.

 

 

 

Roman Modzelewski – Fotel RM586

Roman Modzelewski- fotel RM 586

Kolejnym interesującym projektantem lat 60 był Roman Modzelewski. W 1957 r. wykonał prototyp nowoczesnego fotela w którym zastosował laminat poliestrowo-szklany na stelażu z rurek metalowych. Siedzisko i oparcie było jednolitą, płynną formą. Był tak pionierski jak na lata 50, że jego formą zainteresował się Le Corbusier. W planach była produkcja we Francji, jednakże ówczesna władza nie dopuściła do jego produkcji. W 1961 r. Modzelewski opatentował swój innowacyjny pomysł, jednakże jego produkcja była możliwa dopiero po 50 latach, już po śmierci pomysłodawcy. Obecnie fotel ten jest produkowany i cieszy się wyjątkową popularnością. Ma zastosowanie w nowoczesnych, surowych wnętrzach.

 

 

Józef Chierowski Fotel model 366

fotel 366 projektu Józefa Chierowskiego

Lata 60 to także szeroko rozpowszechniony fotel JCH 366 zaprojektowany przez Józefa Chierowskiego. Pierwowzór wykonano w Dolnośląskiej Fabryce Mebli w Świebodzicach. Siedzisko i oparcie jest tapicerowane,  fotel obsadzony jest na dwóch ramach bocznych w formie trapezu, posiadał rozwarte nogi i skośny podłokietnik. Tapicerka przeważnie była wykonana z jodełkowego tweedu lub materiału o strukturze supełkowej z trzema obszytymi guzikami. Wykonany był z drewna bukowego. Często spotykany w sprzedaży na platformach vintage, w sklepach z meblami vintage w stanie odnowionym lub zachowany w oryginalnym stanie do renowacji.

 

Marian Sigmund – projekty krzeseł: Sig 3 A5943, Sig 1 A587

Marian Sigmund - krzesło A587

Założyciel Spółdzielni “Ład”, wykładowca architektury wnętrz Warszawskiej ASP, projektant mebli do fińskich domków. Współpracował z Fabryką Mebli Giętych w Jasienicy. Jego projekty nosiły ślady inspiracji twórczością Thoneta. Zaprojektował ok. 40 krzeseł i foteli, które eksportowane były na rynki zagraniczne. Znany z projektów Sig 3 A5943 oraz Sig 1 A587 w którym połączył gięte drewno z ukośnymi nogami z zastosowaniem listew na środku, dzięki czemu oparcie dostosowało się i lekko uginało się co zwiększało komfort użytkowania. 


Sprawdź ofertę fantastycznych mebli: MODERNIA MEBLE


Jan Kurzątkowski

Projektant, mebli, dekorator wnętrz. Współzałożyciel spółdzielni „Ład”. Jego meble zostały zaprezentowane na Powszechnej Wystawie krajowej już w 1929 r. Dekorator wnętrz. Aranżował sklep Len Wileński w Warszawie, salę Posiedzeń Spółdzielni Społem, siedzibę Spółdzielni Wydawniczej Czytelnik, warszawską Cepelię. W latach 60 kierował Katedrą Projektowania Wnętrz na warszawskiej ASP.

Krzesło proj. Jana Kurzątkowskiego

Czesław Knothe 3-

architekt wnętrz, projektant mebli. Ukończył studia artystyczne na ASP w Kijowie. Zadebiutował kompletem mebli na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu już w 1929 r. Po wojnie współpracował z Biurem Nadzoru i Estetyki Produkcji a potem z IWP. W latach 50 projektował meble dla Pałacu Kultury i Nauki oraz dla Hotelu Warszawa. Znany z projektów seryjnych zestawów meblowych Telimena, Relax i Retro.

Krzesła projektu Czesława Knothe

Wzornictwo meblowe w Polsce – lata 70 XX w. forma użytkowa

Lata 70 XX w meblarstwie polskim to wpływ idei niemieckiej z okresu republiki Weimeirskiej. Szczególne znaczenie odegrał austriacki architekt Franz Schuster opracowując projekt systemu meblościanek dla niemieckiej fabryki mebli. W Polsce wzornictwo to przyjęło się w latach 70, został ogłoszony konkurs przez Związek Artystów Plastyków i Zrzeszenie Przemysłu Drzewnego wskutek którego wśród nadesłanych prac za najciekawszą uznano budowę segmentową projektu Bogusławy
i Czesława Kowalskich. Mimo zdobycia głównej nagrody zestaw Bogusławy i Czesława Kowalskich nie trafił do produkcji. W latach późniejszych zastosowano pomysł dostarczania klientom meblościanek
w paczkach do samodzielnego montażu.

Polskie wzornictwo meblowe - Meblościanka proj. Bogusława i Czesław Kowalscy (arch. Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy)

Meblościanka proj. Bogusława i Czesław Kowalscy (arch. Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy)

Uznanie również budził projekt Mieczysława Puchały w formie meblościanki jako ścianę z półkami
i szafami.

Władysław Wołkowski

Wśród projektantów tego okresu na uwagę zasługują projekty Władysława Wołkowskiego
z zastosowaniem naturalnej wikliny, cechujące się niepowtarzalną formą. Krzesło z wikliny Władysława Wołkowskiego charakteryzuje się wyjątkową, współczesna formą z zastosowaniem naturalnego materiału jakim jest wiklina. Kultowe krzesła Chuligan, Koziołek, Bachmaty, Wirowy, Niedźwiedź powstały w latach 1956-69.

fotel projektu Władysława Wołkowskiego - wzornictwo

fotel projektu Władysława Wołkowskiego

Aleksander Kuczma

Okres zastosowania tworzyw sztucznych w meblarstwie na szeroką skale w Polsce rozpoczął Aleksander Kuczma. Wykorzystywał żywicę poliestrową oraz włókno szklane do stworzenia laminatu, który miał zastosowanie w jego oryginalnych projektach min. we wzorowanym na jajku Jacobsena fotelu Kal. Stworzył też zestaw mebli regulowanych dla młodzieży Kornel, system mebli składankowych, wielofunkcyjnych wzorowanych na meblościance. Meble były bardziej minimalistyczne i lekkie w formie. Projektant zestawu dziecięcego Arnika oraz krzesła, które formą
i kolorem wyglądają jak z kubistycznych obrazów: krzesło siedzisko Gracja oraz krzesło siedzisko Trio.